تب پیشاب سیاه  

تب هموگلوبینوریک ( BWF ) یکی از خطرناکترین عوارض مالاریا ست که با لرزهای شدید ، استفراغ مکرر ، یرقان زودرس ، دفع ادرار سیاه رنگ ( یا قرمز تیره ) و کم خونی سریع و پیشرونده مشخص می شود . این عارضه در واقع یک همولیز داخل عروقی حاد همراه با هموگلوبینمی ، هموگلوبینوری و نارسایی کلیوی است .

به طور معمول تنها در افرادی اتفاق می افتد که در مناطق مالاریا خیز زندگی کرده اند یا سابقه اقامت در این مناطق را دارند . در اکثر موارد عامل مسئول ، پلاسمودیوم فالسیپاروم  است  .

پاتوژنز همولیز در BWF   به طور دقیق روشن نیست ولی داروها به خصوص کینین ، واکنشهای ایمونولوژیک و حساسیت را به عنوان عوامل مهم در ایجاد ان دخیل می دانند .

نشانه های بالینی :     

این بیماری با 3 نشانه اصلی هموگلوبینوری ، تب و یرقان تظاهر می کند . بروز نشانه ها معمولا ناگهانی است و با لرز شدید ، ضعف مفرط ، درد در ناحیه کلیه ها و افزایش سریع درجه حرارت ( 40 تا 6 / 40 درجه سانتی گراد ) تظاهر می کند . تب ممکن است مداوم یا رمیتانت باشد و گاهی عرق فراوان با سقوط درجه حرارت همراه است . تهوع شدید و استفراغ توام با احساس ناراحتی در اپیگاستر اغلب در اوایل بیماری ظاهر می شود و ممکن است مداوم باشد . یرقان در طی چند ساعت از برقراری نشانه ها اشکار می گردد و چنانچه همولیز شدید یا طولانی باشد زردی نیز شدت می یابد .

در برخی موارد ، اغاز نشانه ها با دفع ادرار به رنگ   سیاه  همراه است . نبض معمولا سریع و ضعیف و فشار خون پایین است . رنگ پریدگی بیمار در رابطه با شدت کم خونی ظاهر می شود و تعداد گلبول های سرخ ممکن است در طی 24 ساعت به کمتر از 2 میلیون برسد .

دوره بالینی بیماری می تواند پس از یکدوره حمله اولیه خاتمه یابد و یا بر عکس ، حملات عود کننده وجود داشته باشد و گاهی سیر ان مداوم باشد و تب همولیز و هموگلوبینوری برای چندین روز ادامه پیدا کند .

پیش اگاهی :

به طور معمول مرگ و میر بین 25 تا 50 در صد متغیر و در حداکثر نیمی از موارد کشنده است . مرگ ناشی از نارسایی کلیوی است .

استفراغ مشخص و پایدار ، سکسکه ، افزایش مقدار اوره خون و کاهش حجم ادرار نشانه های ناخوشایندی  هستند .

وقوع هموگلوبینوری ، تب و یرقان در فردی که سابقه ابتلا به مالاریا داشته است باید قویا ظن وجود تب پیشاب سیاه را برانگیزد اما سایر علل هموگلوبینوری نیز باید در نظر گرفته شود . انگل مالاریا در 50 تا 70 درصد موارد یافت می شود و معمولا 24 ساعت پس از اغاز نشانه های بالینی یافتن انها بسیار دشوار است

علاوه بر ویژگی های رنگ ادرار ، ازمایش با میکروسکوب ، وجود مقداری ته نشین امورف بیش از معمول ، تعدادی گلبول سرخ و سیلندر از انواع مختلف را نشان می دهد .  البومین به مقدار قابل ملاحظه وجود دارد .

 

منبع : بیماری های انگلی در ایران

تالیف : دکتر اسماعیل صائبی